Транспарентност пред сè

Последна измена: 2 ноември 2026

01Од каде доаѓаат бројките

Каматните стапки, надоместоците и условите се прибираат од јавно достапни извори — официјалните веб-страници на банките и фондовите. Секоја понуда носи извор и датум на последна проверка. Кога банка ќе ги промени условите, го ажурираме записот и ја чуваме историјата на промени, за да можеш да видиш како се движела стапката низ времето.

Единствено официјалната понуда од институцијата е правно обврзувачка. Нашите бројки се ориентациони — пред одлука, потврди директно кај банката.

02Номинална стапка наспроти ЕКС

Банката рекламира номинална стапка — „голата“ камата, без таксите. Вистинската цена ја покажува ЕКС (ефективна каматна стапка): камата плус сите провизии, обработка и осигурување, изразени како една годишна бројка. Затоа секаде споредуваме и истакнуваме ЕКС, не номинална — разликата меѓу нив е токму она што банката не сака прво да го покаже.

03Како ја пресметуваме ЕКС

Кога банката објавила официјална ЕКС, таа е основата и никогаш не прикажуваме пониска бројка од неа. Кога официјална ЕКС не е јавно објавена, ја проценуваме сами. Низ целата платформа прикажаната ЕКС е означена како „проценето“ — за да знаеш дека е наша пресметка, не банкарска гаранција. Проценката работи вака:

• ја земаме номиналната стапка и сите документирани такси за конкретниот износ и рок;
• го составуваме реалниот тек на плаќања (рата + месечни и еднократни трошоци);
• ја бараме годишната стапка при која тие плаќања се израмнуваат со нето-исплатениот износ (метод на интерна стапка на принос — IRR, бинарно пребарување).

Ако банката објавила ЕКС повисока од нашата проценка (значи наплаќа такси што ги немаме во податоците), ја прикажуваме повисоката — секогаш во корист на претпазливоста, никогаш во корист на понудата.

04Како ги рангираме понудите

Рангирањето е персонализирано според износот, рокот и приходот што ти ги внесуваш — не постои фиксна „најдобра“ понуда за сите. Секоја понуда добива оценка на погодност составена од:

• Вкупен трошок (тежина 40%) — колку реално ќе платиш низ целиот рок;
• Влијание на DTI (30%) — колку ратата го оптоварува твојот приход;
• Транспарентност на такси (15%) — колку ЕКС отстапува од номиналната;
• Рејтинг на давателот (15%) — квалитет на институцијата.

Ако во профилот си навел склоност кон ризик, тежините се поместуваат: претпазливо — трошок 30% / DTI 40%; склоно кон ризик — трошок 50% / DTI 20%. Понудите чиј износ или рок не одговараат на твоето барање се означуваат и рангираат под оние што одговараат.

Оценките A–F мерат трошок (пониско е подобро), па се даваат само за кредити, авто-кредити и картички. Депозитите и фондовите не добиваат A–F оценка.

05Прагови и претпоставки

DTI (рати / нето приход): до 35% е конзервативен безбеден праг, до 50% зона на претпазливост — тоа се наши хевристики, не пропис. Регулаторниот лимит е максималниот DSTI на НБРСМ што важи на денешниот датум (денес: 55% за прво сопствено живеалиште, 50% за останатите кредити во денари).

Стрес-тест: каматата се зголемува за +2 п.п. (рок до 5 години), +3 п.п. (5–10 години) или +4 п.п. (над 10 години). Ова е наша конзервативна претпоставка, не пропис на НБРСМ. Сите пресметки се математички симулации со наведени претпоставки; реалните резултати ќе се разликуваат.

06Валута и курс

Пресметките се во валутата што ја избираш (денари или евра); профилот стандардно е во денари. Конверзијата е по курсот на НБРСМ со датум; курс постар од 7 дена се означува како застарен и резултатот добива ограничување наместо тивка конверзија.

07Независност — без плаќање за позиција

Не примаме провизии, референтни надоместоци ниту платени позиционирања од банки или фондови. Ниту една институција не може да плати за подобра позиција во рангирањето.Редоследот произлегува исклучиво од пресметката опишана погоре. Доколку тоа некогаш се промени, ќе биде јасно и видливо означено.

08Законски и регулаторни правила

Секоја законска бројка (стапки на даноци и придонеси, лично ослободување, лимити на НБРСМ, казнена камата) е запишана со период на важење и официјален извор. Пресметка со правило што не е потврдено од официјален извор не прикажува бројка, туку „непотврдено“.

09Научни и стручни основи

• ЕКС — внатрешна стапка на принос на сите парични текови на кредитот, со годишна конвенција од Анекс I на Директивата 2008/48/EC (потрошувачки кредити).
• Принос на фондови — паричен (money-weighted) принос, т.е. IRR на вистинските уплати и крајната вредност; приносот по провизии се споредува со истата мерка.
• Трошок за возило — вкупен трошок на сопственост: пад на вредноста + гориво, осигурување, одржување и регистрација (набавната цена не е трошок сама по себе).
• Инфлација — долгорочните износи се прикажуваат и во денешни пари, дисконтирани со очекуваната инфлација.

10Најди грешка? Кажи ни

Ако забележиш застарена стапка, погрешна такса или сомнителна пресметка, пиши на kontakt@kreditkompas.mk. Пријавените неточности ги коригираме приоритетно — точноста на податоците е основата на целата платформа.